Trong quá trình vận hành máy cắt laser fiber đặc biệt là các dòng máy cắt laser công suất lớn, máy cắt laser khổ lớn, có một thao tác kỹ thuật tưởng đơn giản nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ đầu cắt và chất lượng sản phẩm: chỉnh tia laser đồng tâm (hay còn gọi là chỉnh tia laser).
Kỹ thuật chỉnh tia cho máy cắt laser cnc là việc đưa tia laser về đúng tâm lỗ bép cắt. Giúp đảm bảo năng lượng phát ra sẽ tập trung đều và đi thẳng vào vật liệu.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ hơn về kỹ thuật quan trọng này, đồng thời hướng dẫn từng bước thực hiện chuẩn kỹ thuật trên máy cắt laser fiber.
1. Chỉnh tia laser đồng tâm trên máy cắt laser là gì?
Tia laser sau khi đi qua thấu kính hội tụ sẽ tập trung thành một điểm nhỏ với mật độ năng lượng cực cao — đó là tiêu điểm cắt. Điểm tiêu cự này phải đi ra đúng tâm lỗ bép (nozzle) để khí hỗ trợ và năng lượng laser cùng tác động đồng đều lên bề mặt cắt.
"Đồng tâm" được định nghĩa là tâm của tia laser trùng với tâm lỗ bép. Khi hai tâm này lệch nhau dù chỉ vài phần mười milimet, toàn bộ hiệu suất cắt đều bị ảnh hưởng
2. Tại sao cần phải chỉnh tia laser đồng tâm
Đa phần các chủ xưởng/kỹ thuật thường không quan tâm tới khái niệm chỉnh tia laser, mãi tới khi có sự cố bất thường thì mới tá hỏa tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục.
- Nóng bép, hỏng bép nhanh
Khi tia laser không đi đúng tâm, một phần năng lượng bị cản lại bởi thành lỗ bép thay vì thoát ra tự do. Năng lượng dư đó chuyển thành nhiệt tích tụ tại đầu bép.
Khiến bép nóng bất thường, tuổi thọ giảm mạnh, thậm chí bép bị hỏng sau vài giờ vận hành liên tục. Tăng chi phí thay thế bép cắt và đặc biệt gây thiệt hại nghiêm trọng khi phải dừng máy quá lâu, đặc biệt là đối với các dòng máy cắt laser khổ lớn thì việc bạn dừng máy nhiều giờ đồng hồ sẽ khiến chi phí vận hành tăng cao, đồng thời gây gián đoạn sản xuất, chậm tiến độ dự án.
- Chất lượng đường cắt không đồng đều
Khi tia bị lệch, khí hỗ trợ không thoát ra đều bốn phía theo tiết diện lỗ bép. Điều này làm cho bốn mặt của vết cắt có độ bóng và độ thẳng khác nhau: một bên sạch, một bên xỉ nhiều hoặc bavia dày. Trên các chi tiết yêu cầu dung sai chặt, đây là lỗi không chấp nhận được.
- Cắt góc nhọn bị tan chảy cục bộ
Với các biên dạng có góc nhọn hoặc góc nhỏ hơn 30°, tia laser lệch tâm khiến năng lượng tập trung không đều tại đỉnh góc. Vật liệu tại đó hấp thụ nhiệt vượt ngưỡng, dẫn đến tan chảy cục bộ thay vì cắt đứt sạch. Kết quả là góc bị bo tròn hoặc biến dạng, đây là lỗi phổ biến khi cắt inox mỏng hoặc chi tiết cơ khí chính xác.
- Đục lỗ không ổn định trên vật liệu dày
Khi đục lỗ trên vật liệu dày từ 10mm trở lên, tia lệch tâm làm cho quá trình nóng chảy vật liệu diễn ra không kiểm soát được. Thời gian đục kéo dài bất thường, lỗ mồi to và không đều, ảnh hưởng đến toàn bộ chất lượng đường cắt tiếp theo.
3. Thời điểm cần kiêm tra và hiệu chỉnh tia laser
Để tránh trường hợp tia laser bị lệch tâm, không đồng tâm thì bạn không cần đợi đến khi có sự cố mới thực hiện.
• Cần điều chỉnh tia trong các trường hợp sau:
- Sau khi thay bép cắt mới
- Sau khi va chạm đầu cắt với vật liệu (đầu cắt bị đụng)
- Khi chất lượng đường cắt đột ngột xấu đi mà không rõ nguyên nhân
- Sau 200–300 giờ vận hành liên tục như một bước bảo dưỡng định kỳ
- Khi bép bị nóng bất thường trong điều kiện cắt bình thường
4. Hướng dẫn cách chỉnh tia laser đồng tâm cho máy cắt laser
Trước khi bắt đầu, bắt buộc phải đưa tất cả các trục về tọa độ gốc (Home) để đảm bảo độ chính xác. Thực hiện như sau: mở phần mềm NC trên Desktop, nhấn All Go Home, sau đó kiểm tra tọa độ X=0, Y=0, Z=0 tại khung hiển thị Mach Coor trên màn hình điều khiển. Xác nhận đầu cắt đang hiển thị đúng tọa độ 0 trước khi tiến hành các bước tiếp theo.
Tia laser lệch tâm gây nóng bép, xỉ nhiều, cắt góc nhọn bị chảy. Gây ảnh hưởng trực tiếp tới đầu cắt laser dưới đây là 6 bước chỉnh tia đồng tâm chuẩn kỹ thuật cho máy cắt laser fiber.
Bước 1: Cài đặt công suất phát tia thấp
Vào Comparam trên bộ điều khiển → mục Bust Param → đặt mức công suất khoảng 20% (tương đương 100–300W với nguồn laser 1.000–1.500W). Mục đích là tạo ra tia laser đủ để in dấu lên băng dính mà không gây nguy hiểm hoặc làm cháy vật liệu xung quanh.
Bước 2: Dán băng dính vào lỗ bép
Cắt một miếng băng dính có độ trong suốt cao (loại băng văn phòng thông thường là đủ), dán phủ kín lên lỗ đầu bép cắt. Băng phải phẳng, không nhăn, bám đều quanh miệng lỗ để tia laser in dấu rõ nét.
Bước 3: Kích hoạt tia laser
Nhấn nút Bust trên tay điều khiển. Tia laser phóng ra trong khoảng thời gian ngắn và để lại dấu đốt trên băng dính.
Bước 4: Quan sát vị trí tia
Gỡ miếng băng dính ra, đặt dưới ánh sáng tốt và quan sát dấu đốt. Nếu dấu đốt nằm đúng chính giữa lỗ bép — tia đã đồng tâm, không cần chỉnh. Nếu dấu đốt lệch sang một phía — cần điều chỉnh theo bước tiếp theo. Ghi nhớ hoặc chụp lại hình ảnh để xác định chiều lệch (lệch trái/phải hay lệch trên/dưới).
Bước 5: Điều chỉnh vị trí thấu kính bằng lục giác
Dùng chìa lục giác tác động vào hai vị trí ốc điều chỉnh trên đầu cắt:
Ốc bên phải đầu cắt → điều chỉnh vị trí tia theo trục X (trái/phải)
Ốc bên trái đầu cắt → điều chỉnh vị trí tia theo trục Y (trước/sau)
Vặn từng ốc một góc nhỏ (khoảng ¼ vòng), không vặn nhiều một lúc. Sau mỗi lần chỉnh, thực hiện lại Bước 2–4 để kiểm tra. Lặp lại cho đến khi dấu đốt nằm đúng tâm lỗ bép.
Lưu ý kỹ thuật: Hai ốc này có tác động chéo nhau ở mức độ nhất định. Khi chỉnh trục X xong, kiểm tra lại trục Y trước khi kết luận đã đồng tâm hoàn toàn.
Bước 6: Kiểm tra lại lần cuối
Sau khi chỉnh xong, thực hiện lại toàn bộ từ Bước 1 ít nhất một lần để xác nhận. Dấu đốt trên băng dính phải nằm chính tâm lỗ bép ổn định qua 2–3 lần bắn liên tiếp thì mới xem là hoàn thành.
5. Một Số Lưu Ý Thực Tế Khi Chỉnh Tia laser đồng tâm
Tần suất kiểm tra: Không nên đợi đến khi cắt ra lỗi mới chỉnh. Kỹ thuật nên lập thói quen kiểm tra tia định kỳ như một phần của quy trình bảo dưỡng máy cắt laser cnc, đặc biệt đối với các dòng máy cắt laser khổ lớn, máy cắt laser công suất lớn thì tần suất kiểm tra cần diễn ra thường xuyên hơn.
- Băng dính: Dùng băng trong suốt, tránh dùng băng dày hoặc băng vải vì lớp dày sẽ làm mờ dấu đốt, khó quan sát chính xác điểm tâm.
- Sau khi va chạm đầu cắt: Nếu đầu cắt bị đụng vào vật liệu trong lúc chạy chương trình, phải dừng ngay, kiểm tra tia trước khi tiếp tục — dù cảm giác bên ngoài đầu cắt vẫn bình thường.
- Công suất khi test: Không tăng công suất vượt quá 20–25% khi chỉnh tia. Công suất cao không giúp nhìn rõ hơn, chỉ làm cháy rộng vết đốt, khó xác định tâm chính xác.
- Việc kiểm tra và chỉnh tia laser đồng tâm là thao tác bảo dưỡng nền tảng cần thiết. Việc hiệu chỉnh này sẽ giúp giảm chi phí thay thế vật tư tiêu hao, đặc biệt là bép cắt laser. Đồng thời giúp ổn định chất lượng cắt laser và tăng tuổi thọ cho đầu cắt laser.
Quý khách hàng có nhu cầu tìm hiểu máy cắt laser công suất lớn, máy cắt laser khổ lớn, máy cắt laser bàn rời của Công ty cổ phần cơ khí chính xác VN-J vui lòng liên hệ:
----------------------------------------------------------------------------------
CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ KHÍ CHÍNH XÁC VN-J
🏭Nhà máy: Cụm CN Yên Phúc, P. Chương Mỹ, TP.Hà Nội
🏨VP Miền Bắc: Tầng 4, 46B LK19A-19B, P.Dương Nội, TP.Hà Nội
🏨VP Miền Nam: 317 DT747, Khánh Lộc, Tân Phước Khánh, TP.HCM
🌐Website: https://vn-j.com/
📩Email: info@vn-j.com.vn
📞Hotline tư vấn: 090 444 66 48
--------------------------------------------------------------------------------
♦ Thời gian bảo hành: 24 THÁNG kể từ ngày nghiệm thu thiết bị.
♦ Hỗ trợ kỹ thuật : online 24/7
♦ Miễn phí bảo dưỡng: 02 lần/năm trong thời gian bảo hành.
♦ Hỗ trợ kỹ thuật: trọn đời thiết bị.
♦ Thời gian giao hàng: 35-40 ngày kể từ ngày xác nhận đặt hàng.
♦ Chất lượng hàng hóa: Mới 100%, được kiểm tra, đóng gói theo tiêu chuẩn.